Anal fistül, makatın iç yüzeyi ile makat kenarı arasında normalde olmaması gereken bir kanal oluşumu olarak tanımlanır. Anal fistülün en sık nedeni geçirilmiş anal apselerdir. Apse kendiliğinden ya da müdahale ile drene edildikten sonra, apsenin makat içindeki oluştuğu bölge ile makat arasında yanlış bir yol gelişir ve bunun sonucunda anal fistül ortaya çıkar.

Anal fistül; akıntı, kötü koku ve ağrı ile kendini belli eder. Akıntı zaman zaman kesilse de sık sık tekrar eder. Tedavide fistül kanalının klasik cerrahi yöntemle açılması (fistülotomi), iç ve dış ağız arasında “seton” adı verilen ipin sıkılması yöntemi veya günümüzde yaygınlaşan lazer tedavisi kullanılabilir. Lazer yöntemi birçok hastada oldukça başarılı sonuçlar vermektedir.

Hangi tedavi yönteminin seçileceğine karar verebilmek için fistül yolunun yani fistül traktının doğru şekilde belirlenmesi gerekir. Bu nedenle anal MR, anal fistül değerlendirmesinde en yardımcı görüntüleme yöntemidir. Kolonoskopide ise çoğu zaman fistülün iç ağzı görülmez.

Anal fistüller kat ettikleri yola göre sınıflandırılır. Örneğin, at nalı fistüller tedavisi en zor olan türdür ve genellikle çok seanslı cerrahi gerektirir. Basit fistüller ise çoğu zaman tek seansta tedavi edilebilir. Ayrıca fistül kanalının dolgu maddeleri ile doldurulduğu alternatif yöntemler de denenmiştir.

Sonuç olarak, tedavi şeklinin belirlenmesinde en doğru yaklaşım hastaya değil, anal fistül yolunun yapısına göre karar vermektir.