Fıtık; iç organlardan birinin karnın zayıf olan bir bölgesinden dışarı çıkmasıdır. En sık karın bölgesinde görülür ve özellikle kasık fıtıkları yaygındır. Kasık fıtığı erkeklerde kadınlara göre 25 kat daha fazla görülür. Karın fıtıkları üç ana grupta incelenir: kasık fıtıkları, göbek fıtığı ve ameliyat yeri fıtığı. Fıtık genellikle ağrı ve cilt altında şişlik ile kendini belli eder. Karın içi basıncın artmasına yol açan kuvvetli öksürük, ıkınma, ağır kaldırma veya karın kaslarının yaşla zayıflaması fıtığa neden olabilir.
Kısaca fıtıkları üç başlıkta inceleyelim:
Erkeklerde spermatik kordonun embriyolojik dönemde karından skrotuma inmesi sırasında doğal bir zayıflık oluşur ve bu nedenle kasık fıtığı erkeklerde 25 kat daha sık görülür. Kadınlarda ise uterusun asıcı bağlarının geçtiği internal ring bölgesinde kasık fıtığı gelişebilir. Kasık fıtıkları direkt ve indirekt olarak ikiye ayrılır. İndirekt herni, spermatik kordon içinden geçen fıtıkken; direkt herni, kordonun arka kısmındaki zayıflıktan gelişir. Bunun dışında femoral fıtık ve spiegel herni gibi daha nadir kasık fıtığı tipleri de vardır. Kasık fıtığının tedavisi her zaman cerrahidir ve ameliyat açık veya kapalı yöntemle yapılabilir.
Göbek fıtığı, göbek kordonunun çıktığı bölgenin doğumdan kısa süre sonra kapanmasına rağmen, bu noktanın karın duvarına göre daha zayıf olması nedeniyle zamanla açılmasıyla oluşabilir. Zorlanma, ağır kaldırma, sürekli öksürük gibi durumlar göbek fıtığını tetikleyebilir. Gebelikte artan karın içi basıncı nedeniyle de göbek fıtığı gelişebilir. Yenidoğanlarda bu sorun para bağlama gibi yöntemlerle çözülebilirken, yetişkinlerde göbek fıtığı tedavisi cerrahidir.
Daha önce yapılan bir ameliyatın kesi hattının altında, karın zarının (fasya) açılması sonucu oluşur. Cilt altında şişlik ve ağrı ile kendini gösterir ve hızla büyüyebilir. Tedavisi yine cerrahidir.
Tüm bunların dışında, lomber disk hernisi (bel fıtığı) ve servikal disk hernisi (boyun fıtığı) de diğer fıtık türleri olup beyin cerrahisinin ilgi alanına girdiği için burada ayrıntılı olarak anlatılmamıştır.
Karın fıtıkları, özellikle göbek fıtığı dahil, tedavisi geciktirilmemesi gereken durumlardır. Ameliyatın ertelenmesi önemli komplikasyonlara yol açabilir. Bunların başında “boğulmuş fıtık” gelir. Dar fıtık kanalında sıkışan bağırsak nekroza uğrayabilir ve şiddetli karın ağrısı, kusma görülür. Ameliyat sırasında nekrotik bağırsak çıkarılması gerekebilir ve basit bir fıtık ameliyatı ciddi bir bağırsak ameliyatına dönüşebilir.
Ayrıca gecikmiş fıtıklarda, özellikle skrotuma inen kasık fıtıkları erkeklerde testis fonksiyonlarını olumsuz etkileyip kısırlığa yol açabilir. Bu nedenle fıtığı olan hastaların gecikmeden bir hekime başvurması ve ameliyattan çekinmemesi önemlidir.
